Menu główne

Imprezy

Finansowanie

Projekt: "Utworzenie Centrum Dziedzictwa Kulturowego Bramy Morawskiej na Zamku Piastowskim w Raciborzu"

Beneficjent: Powiat Raciborski

Całkowity koszt projektu:
23 964 731,63 zł

Wysokość dotacji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego:
19 646 860,69 zł

Środki własne beneficjenta:
4 317 870,94 zł

 


Punkt Informacji Turystycznej

ul. Zamkowa 2
47-400 Racibórz
Budynek Bramny

tel. +48 32 414 02 33, 32 700 60 52
tel. +48 32 700 60 50 wewn. 105

e-mail: zamekraciborz@silesia.travel, it@zamekpiastowski.pl, promocja@zamekpiastowski.pl

Punkt Informacji Turystycznej na Zamku otwarty jest w następujących dniach i godzinach:

  1. w okresie od 1 października do 31 marca:
    • od poniedziałku do piątku 9.00-16.00,
    • w soboty, niedziele i święta: 10.00-18.00,
  2. w okresie od 1 kwietnia do 30 września we wszystkie dni tygodnia:10.00-18.00,
  3. Punkt Informacji Turystycznej i Zamek są zamknięte:
    • 1 stycznia (Nowy Rok),
    • w sobotę i niedzielę wielkanocną,
    • 1 listopada,
    • 24 i 25 grudnia.
Rozmiar tekstu A A A
Strona główna » Szkice literackie o Zamku i okolicy » Pamiątki po Oppersdorffach, czyli kochliwy król

Podaj adres email osoby, której chcesz polecić artykuł:
Podaj imię polecającego:
Podaj swój adres email:
dodano: 27.08.2014 r.
Pamiątki po Oppersdorffach, czyli kochliwy król

Wizyta króla Jana III Sobieskiego na zamku w Raciborzu utrwaliła się w publikacjach za sprawą pechowej dla monarchy karcianej partyjki, w której ograła go „najstarsza jakaś i najszpetniejsza” dama dworu. Wspomnijmy też pikantne wydarzenia z 1655 roku, kiedy to Maria Kazimiera D’Arquien, od 1655 roku Sobieska, była na dworze właścicieli raciborskiego zamku świadkiem miłosnych perypetii króla Jana Kazimierza.

Areną wydarzeń był zamek w Głogówku, w którym rezydowali Oppersdorffowie, podówczas panowie na zamku w Raciborzu. Miłosne wypadki poprzedziły opisany przez Sienkiewicza w 23. Rozdziale Potopu wymarsz króla Jana Kazimierza do Polski, którą trzeba było wyzwolić od szwedzkich okupantów. Jako że polski dwór (w tym 14-letnia wówczas Marysieńka – przyszła żona Sobieskiego) w obstawie wojskowej jechał przez Racibórz, więc nasze miasto znalazło sobie miejsce w tej słynnej powieści. - Przez Racibórz przejechano, koniom tylko popasłszy. Nikt króla nie poznał, nikt na orszak nie zwrócił zbytniej uwagi, bo wszyscy byli zajęci niedawnym przejściem dragonów... – skreślił nasz powieściopisarz.

Wróćmy jednak do sekretów alkowy króla Jana Kazimierza. Po ucieczce z Polski, monarcha zagościł w murach głogówieckiego zamku wraz z żoną Ludwiką Marią, nuncjuszem papieskim Lorenzo Littą, prymasem Andrzejem Leszczyńskim i kilkoma senatorami oraz niemałym królewskim dworem. Według anonimowego, plotkarskiego dziełka pt. Miłostki królewskie, wydanego po raz pierwszy w 1679 roku w Paryżu (domniemanym autorem pamfletu był ponoć Francuz Rousseau de La Valette), zamiast martwić się o losy podbitej przez Szwedów Polski, 46-letni monarcha zakochał się bez pamięci w 17-letniej Austriaczce, Annie Schönfeld „z fraucymeru” jego żony Ludwiki Marii, w którym to była też młodziutka Francuzka z ubogiej szlachty w Nevers, Maria Kazimierza D’Arquien de la Grange.

Romans z Schönfeldówną rekompensował zapewne monarsze troski wynikłe ze szwedzkiej okupacji. Rychło stał się tematem plotek i kpin. Dworak królewski, baron Saint-Cyr, spuszczał królowi drabinkę przez okno, aby ten mógł się dostać do ukochanej. Innym razem gwardziści wzięli monarchę, skradającego się nocą korytarzem, za złoczyńcę i stłukli go niemiłosiernie. Wkrótce umysł Jana Kazimierza zaprzątał błahy dla spraw kraju problem zamążpójścia – co kryć – urodziwej kochanki. – Kibić – jak czytamy we wspomnianych Miłostkach królewskich - miała wysmukłą i prezentującą się nader korzystnie, twarz owalną, oczy błękitne, podłużnego kształtu, w którym wyraz pewnego rozmarzenia mieszał się z żywością... Król, kiedy to potajemny romans odkryła królowa, chciał koniecznie wydać młodziutką kochanicę za Jana Zamoyskiego, dzięki czemu mógłby nadal widywać ją w swoim otoczeniu. Zazdrosna Ludwika Maria pokrzyżowała te plany. Nałożnicę męża odesłała do Austrii i doprowadziła do ślubu Zamoyskiego ze wspomnianą Marią d'Arquien. Narzeczeni z przymusu stanęli na ślubnym kobiercu w 1658 roku mimo że Maria od trzech lat była zafascynowana postacią poznanego w Warszawie pułkownika Jana Sobieskiego, późniejszego króla Polski. Przedwczesna śmierć Zamoyskiego otwarła jej drogę do ponownego zamążpójścia. Tym razem, w 1655 roku, dozgonną miłość ślubowała wybrankowi swojego serca – wtedy już posłowi Janowi Sobieskiemu, nominowanemu do laski  marszałka wielkiego koronnego.

Oppersdorffowie, którzy przyjęli króla Sobieskiego w 1683 roku na zamku w Raciborzu, byli zatem dobrze znani królowej Marysieńce. Monarchini miała zapewne w pamięci burzliwe wydarzenia sprzed 28 lat oraz byłą koleżankę „z fraucymeru” Ludwiki Marii, Annę Schönfeld, przez którą zmuszona była wziąć ślub z Janem Zamoyskim. Słysząc w sierpniu 1683 roku o planowanym przejeździe męża przez Racibórz była bardzo ciekawa, co też aktualnie słychać na górnośląskim dworze jej znajomych. Król poczuł się w obowiązku poinformować o tym małżonkę i 25 sierpnia 1683 roku „o pierwszej z południa” skreślił w Opawie list z relacją z pobytu w Raciborzu. Korespondencja koncentruje się na obiedzie, co zresztą nie dziwi, bo – nazwijmy to oględnie - monarcha nie cierpiał na brak apetytu. - Król jest mężczyzną pełnej tuszy i wspaniałej postawy – czytamy w Nowo przybyłym kurierze wojennym udzielającym co tydzień wiadomości o zdarzeniach i wynikach walk pomiędzy chrześcijańskim a tureckim orężem na Węgrzech. Polskie źródła były bardziej precyzyjne, kreśląc obraz monarchy jako obżarciucha i karciarza.

W Raciborzu królowi towarzyszyli m.in: królewicz Jakub; hetman wielki koronny Stanisław Jan Jabłonowski; podkomorzy i koniuszy koronny Marek Matczyński; podskarbi koronny Modczewsky; hrabia Denhoff - późniejszy kardynał Jan Kazimierz Denhoff (1); królewski spowiednik jezuita Przeborowski; królewski medyk doktor Braun; prałat i kanclerz wielki koronny Jan Wydżga; osiemnastu młodych szambelanów, dwóch sekretarzy, podkoniuszy i pisarz koronny. Do tego dochodziła liczna służba, w tym cześnik i stolnik, no i oczywiście wojsko.  

Nie wszyscy mieli okazję skorzystać z gościny na raciborskim zamku. Wspomniany Nowo przybyły kurier, wzmiankując w trzynastym numerze pisma pobyt króla na ziemi raciborskiej, pisze bowiem: - Dnia 22 tegoż miesiąca przenocował Jego Królewska Mość milę od Rudy, gdzie piękny klasztor cystersów. Następnego dnia przybył tenże do Raciborza na obiad i zamieszkał w naszym zamku. Przed obiadem grał z naszą hrabiną, hrabiną Prażmową i panią von Zierotin w lombarda (2), królewicz zaś jadł z pannami. Po skończonej grze poszli do stołu. Po lewej króla usiadł królewicz, za nim wiele najprzedniejszych pań wraz z naszą hrabiną i panną, które damy przedstawiły i posadziły. Z jego towarzyszy obiadowali tylko hetman wielki koronny, wielki koniuszy i kilku pułkowników. Inni kawalerowie jako też i nasi posługiwali, a dowodzili nimi hrabia Colonna i hrabia von Prószkowski.

Towarzystwo nie było Sobieskiemu obce. „Młody pan hrabia Denhoff” był siostrzeńcem hrabiny Oppersdorffowej na Raciborzu. Ślub Franciszka Euzebiusza Oppersdorffa z Anną Teresą Zuzanną z domu Bees odbył się w Warszawie. Narzeczona była dwórką królowej Marii Ludwiki, przyjaciółką Marii Kazimiery d’Arquien, żony Sobieskiego. Siostrą Anny Teresy, hrabiny Oppersdorff była z kolei Katarzyna Denhoffowa, żona podkomorzego koronnego Teodora, faworyta króla Jana II Kazimierza, matka Elżbiety Lubomirskiej. Oppersdorffowie byli więc również skoligaceni z Lubomirskimi. Kuzynka młodej Oppersdorffówny, wspomniana Elżbieta Lubomirska z Denhoffów, była od 1676 roku drugą żoną marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. W 1683 roku – jak pisał raciborski historyk dr Ryszard Kincel – na zamku w Raciborzu „biesiadowali sami swoi”: Oppersdorffowie, Denhoffowie i Lubomirscy.

Co w liście z Opawy pisze sam król? - Byliśmy też wczora w Raciborzu u p. grafa Obersdorfa w zamku; ale się jemu nie godziło nas częstować, tylko z kamery cesarskiej. Sama p. grafowa sprowadziła najmniej dam trzydzieści (3), które siedziały z nami do stołu; a lubo młodsza jest siostra naszej p. podkomorzyny, zda się, że jest jej matką. Grzeczna bardzo białogłowa i podobna mową i gestami cudownie do p. podkomorzyny. Ma dwie czyli trzy córki: najstarsza za p. von Prazmo, ruchawa i rozwodzi się z mężem; młodsza panna, nadobna, podobna bardzo do p. marszałkowej. Graliśmy w karty przed obiadem; najstarsza jakaś i najszpetniejsza ograła mię. Wspomniany Kurier wzmiankuje, iż król zagrał w karty z „hrabiną [Oppersdorff], hrabiną Prażmową i panią von Zierotin. Ta ostatnia przedstawicielka czesko-morawskiej szlachty wydaje się być ową „najstarszą i najszpetniejszą”, choć biegłą w grze w karty.

Lektura listów Sobieskiego do Marysieńki, zwykle obfitych w opisy obyczajów czy perypetii współbiesiadników, przekonuje, że raciborski obiad nie dostarczył mu zbyt wielu emocji, nie licząc oczywiście – wtrąconej jakby od niechcenia - przegranej w karty i trzydziestu sprowadzonych dam, ciekawych zapewne bliskości polskiego monarchy. Urodą, co ciekawe, zachwyciła go tylko jedna „nadobna” dama, a zaintrygował fakt, że Oppersdorff wyprawił gościnę nie za swoje, lecz cesarskie pieniądze (jemu nie godziło nas częstować, tylko z kamery cesarskiej). Atmosfera była zatem sztywna, a krótko po obiedzie król pojechał obozować poza Racibórz. Nie wspomniał, że stoły uginały się od jedzenia. Królewicz Jakub zanotował jednak w swoim dzienniku: - wstąpiliśmy do Raciborza, gdzie pan Obersdorf wraz z żoną, trzema córkami i krewnymi przyjmowali nas bardzo suto. Być może gościnność Oppersdorffa wynikała z faktu, że rachunek za ucztę powędrował do Wiednia.

Dodajmy na koniec, że pożegnania, jakie kreślił Sobieski w swych listach do żony, mogłyby i dziś wzbudzić zachwyt niejednej kobiety. - Już tedy tą okazją nie śmiejąc dłużej inkomodować Wci serca mego, całuję, lubo w imaginacji, z niewymownym jednak gustem, wszystkie śliczności najukochańszego mego ciałeczka (…).

(1) Jan Kazimierz (1649-1697); opat mogilski (1666), kanonik warszawski, dziekan płocki, kanonik krakowski (1681), rezydent polski w Rzymie (1682), kardynał (1686), biskup Cezeny (1688).
(2) Gra w karty rozpowszechniona w XVII wieku w wyższych sferach, wymyślona w Hiszpanii, popularna we Francji. Trzy lub cztery (jak w partyjkach Sobieskiego w Raciborzu) osoby grają francuskimi kartami bez ósemek, dziewiątek i dziesiątek. W każdej rundzie jeden gracz zwany murzynem pauzuje. Lombr zajmował matematyków, którzy z lubością odnosili do niego rachunek prawdopodobieństwa. Brydż jest grą współczesną, wywodzącą się pośrednio z różnych gier dawniejszych, takich jak: wist, lombr, boston, plafond, wint, cayenne.
(3) Były to panny z kręgu górnośląskiej arystokracji, z rodów: Gaszyn, Prażma, Wilczek, Paczyńska, Reiswitz, Trach, Kotulińska, Vetter, Vrochen.

Grzegorz Wawoczny


Galeria
obrazek
  
Strona główna /Ramowy Kalendarz Imprez Powiatowych 2017/Cennik biletów wstępu oraz wysokość opłat za korzystanie z urządzeń i obiektów na ZP od 01.01.2017r./Śląski Klaster Kultury, Turystyki i Rekreacji/Od Hradca do Raciborza poznajemy dziedzictwo Golężyców/Imprezy - zapowiedzi wydarzeń/Szkice literackie o Zamku i okolicy/Atrakcje Zamku Piastowskiego w Raciborzu/O Zamku/Realizacja projektu/Turystyka/Agencja Zamek Piastowski/Aktualności/Imprezy/Multimedia/Linki/Kontakt/Mapa strony/Lokalizator/E-kartki

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Informacje źródłowe na temat Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 znajdują się na stronie www.rpo.slaskie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego – realna odpowiedź na realne potrzeby

© Powiat Raciborski / Projekt i wykonanie: Margomedia
Portal www.zamekpiastowski.pl wykorzystuje pliki cookies, czyli tzw "ciasteczka". W przypadku braku akceptacji korzystania z plików cookies prosimy o opuszczenie strony.
Zamknij